Waluta

Waluta to po prostu nazwa pieniądza, który obowiązuje w danym kraju, w tym także w Polsce (nie odnosi się tej definicji tylko do pieniędzy zagranicznych).  Nazwa „waluta” zamiast „pieniądz” używana jest w handlu międzynarodowym, w którym waluta służy do rozliczeń i regulowania płatności.

Waluty mają swoje nazwy, ale w obrocie łatwiej używać skrótowych oznaczeń nadanych przez organizację ISO. Są to trzyliterowe skróty, dwie pierwsze litery oznaczają kraj, a trzecia oznacza zazwyczaj pierwszą literę waluty tego kraju. Przykład: GBP to oznaczenie brytyjskiego funta szterlinga. GB – to Great Britain (Wielka Brytania), litera P oznacza pound sterling (funt szterling). Nie zawsze tak jest, np. nowe oznaczenie polskiego złotego to PLN (oznaczenie PLZ dotyczy waluty sprzed denominacji złotego w 1995 r.). Czasem używa się też innych symboli, np. w przypadku funta szterlinga jest to symbol £.

Przykłady oznaczeń waluty:
Rosja – 1 rubel = 100 kopiejek (RUB)
Białoruś – 1 rubel (BYR)
Niemcy – 1 euro = 100 centów (EUR)
Szwajcaria – 1 frank szwajcarski = 100 rappów (centymów)(CHF)
Wielka Brytania – 1 funt szterling = 100 pensów (GBP)
Węgry – 1 forint = 100 fillerów (HUF)
Japonia – 1 jen = 100 sen = 1000 rinów (JPY)
Stany Zjednoczone – 1 dolar amerykański = 100 centów (USD)

Nie wszystkie kraje mają własną, narodową walutę. Czarnogóra przyjęła jako walutę euro, a Ekwador przyjął dolara amerykańskiego, takich przykładów jest więcej. Prawo międzynarodowe tego nie zabrania, ale kraj, który przyjmuję cudzą walutę nie ma oczywiście prawa do emisji tego pieniądza.

Jednostka monetarna podstawowa, np. dolar amerykański dzieli się na mniejsze tzw. jednostki zdawkowe, w przypadku dolara jest to cent. Zwykle podstawowa jednostka to 100 jednostek zdawkowych, ale w kilku krajach jest inaczej.

Waluta może być używana w formie monet, banknotów, depozytów w bankach oraz instrumentów finansowych. Aby waluta danego kraju mogła być używana w obrocie międzynarodowym, musi być wymienialna na inne waluty, a stosunek wymiany jednej waluty do drugiej to kurs walutowy. Wymienialność waluty to pojęcie dosyć skomplikowane i obwarowane przez regulacje prawne oraz zalecenia Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).

Kursy wymiany walut (kursy walutowe) ogłaszają banki narodowe np. NBP, miedzynarodowe instytucje finansowe takie jak EBC a także mniejsze banki oraz kantory wymiany walut. Waluty silne, wymienialne w każdym miejscu i czasie nazywane są walutami twardymi. Taka walutą jest np. dolar amerykański. Waluty słabe, inaczej miękkie mają ograniczoną wymienialność, mogą być obwarowane zakazem wywozu z danego kraju.

Kurs walutowy (kurs wymiany walut) określany jest w odniesieniu do waluty bazowej, druga waluta nazywana jest walutą kwotowaną. Jeżeli określamy kurs EUR/PLN to określamy wartość 1 euro w złotych, czyli euro jest walutą bazową, a złoty polski jest walutą kwotowaną. Jako waluty bazowe przyjmuje się silne waluty o znaczeniu międzynarodowym. Obecnie do walut bazowych najczęściej zalicza się:

dolary amerykańskie
euro
franki szwajcarskie
funty szterlingi
jeny japońskie.